Köye dönüş yapıp çiftçilik düşünüyorum, gerçekçi mi?

Eşinin bu işe gönüllü olması çok önemli. Köyde kadınlar da çalışıyor, mandıra, peynir yapımı, organik sebze satışı gibi ek gelir kaynakları oluşturabilirsiniz. Ama eşin istemiyorsa zorlama, aile huzuru her şeyden önemli. Beraber karar verin.

Tokat'ta Kazova bölgesiyse çok verimli arazi, her şey yetişir. Erbaa-Niksar tarafıysa fındık-ceviz düşün. TKDK genç çiftçi projesi başvurusu yapabilirsin, 150 bin TL hibe alırsın. Kırsal kalkınma desteklerinden de faydalanabilirsin, İl Tarım'a git bilgi al. Hayal değil ama çok çalışmak lazım.

Ekonomik hesabını iyi yap. Memur maaşın düzenli ve garantili, tarım geliri düzensiz ve riskli. En az 2 yıllık birikimin olsun, ilk yıllar zarar edebilirsin. Bağ-Kur'a da geçiş yapacaksın, emeklilik hesabını da etkileyecek. Devlet destekleri var ama tek başına geçim sağlamaz.

Çocukların eğitimi en kritik konu. Köy okulu varsa bile ilkokula kadar idare eder, ortaokul ve lise için ilçe merkezinde yatılı veya taşımalı eğitim gerekiyor. Eşinle bu konuyu çok iyi konuşun, çocuklar büyüdükçe eğitim kalitesi önemli. Benim çocuklar ilçede okula gidiyor, servis 30 dakika.

80 dönüm Tokat'ta iyi bir alan. Bölgeye göre bağcılık, ceviz veya hayvancılık yapabilirsin. Karma çiftlik en mantıklısı, hem bitkisel hem hayvansal üretim yap. 20-30 baş büyükbaş hayvancılık + 30 dönüm yem bitkisi + 20 dönüm tarla ürünü güzel bir kombinasyon. Ama hayvancılık tatil yok, her gün bakım var.

Ben 7 yıl önce İstanbul'dan Kastamonu'ya döndüm, hiç pişman değilim ama kolay olmadı. İlk 2 yıl çok zorlandık, gelir düzensizdi. Tavsiyem: işi hemen bırakma, önce yazları gel çiftliği kur, bir yıl deneme yap. Gelirlerin düzenli olduğunu görünce memuriyetten istifa et. Hemen dalma suya.